کجا روم به که گویم غم نهانی خویش     بـراه عشـق نهادم ،دل و جـوانی خویش

نهاده سربه گریبان،نشسته ام بکناری     هـمی نظاره کنم ، موسـم خزانی خویش

نه درد درمن اثرمیکند،نه جوروستم      عجب!کسی نشناسم بسخت جانی خویش

                                                            (شعر از ذاکری )

 

غزلی زیبا و دلنشین ازجناب « نیر» رحمه ا... علیه ،الهام گرفته از غزل زیبای شیخ اجل سعدی شیرازی جهت استفاده دوستان تقدیم می گردد. جهت مقابله غزل سعدی نیز در ذیل درج می شود. لازم بذکر است قبلا مطالب کوتاهی راجع استاد مسلم جناب نیر تبریزی ارائه شده است . که امید است در فرصت های دیگر راجع به حضرت ایشان سخن ها و نکته ها بسیاری گفته شود.

 

 

بــگــذار تــا بمـــاند ، چشـمم بـرهــگذاران

                             پـاداش آنـکـه نشـناخـت قــدر وصـال یـاران

ای ابـر نـوبــهاری ، بــاران  نبــار دیـگــر  

                             طـوفـان چشـمم امروز، بـگـرفته جای باران

یارب مباد کس را حیران دو دیده چون من

                             چشـمی بـروی منـظور چشـمی بـناقـه داران

ما بـار نـاقـه بسـتیم ، دل مـانـد پیـش دلــدار

                             کـارم بـه مشـگـل افـتاد ،ای خیل هم قطاران

ایسـاربـان خــدارا ، آهسـته ران کـه شـا یـد

                             دیـگـر فـــتـد بــرویــش ، چـشـم امــیدواران

چـشـمی بـروزگـاری  بـود م  بـگلــعـذاری

                            رفتیم و مـانـد بر چشم ، حسرت بروزگاران

گـو کـان سـتاره ی روز،  بـار دگـر بـتا بـد  

                           هر شب شمارم اختر ، چون چشم شبگذاران

درد دل غمـینم ، نـاگـفـته  مـانـد بـا دوسـت

                           لخـتی عــنان بــداریــد ، ای خـیل رهسپاران

رفت از خزان هجران ،گلهای عیش بر باد 

                           دریـاب بـوسـتا ن را ، ای شـوکـت  بــهاران

از پـا فــتادگـانـیم ، بـگـذر ز مـا و مـگــذار 

                           ما را در ایـن بـیابـان ، ای مـیر شهـسواران

زحمت بروزه داران ازفضل اوعجب نیست

                           ای ابـر ، هـین فـرو بـا ،بر فرق میگساران

گـو چـشم روزگـاران ، بـر حـال مـا بگـرید

                           گـر لطـف شـه نـگـیرد ، دسـت گناهکاران

فــرمـانـروای محـشـر ، میـنو گـسار کـوثــر

                           دادار بــنـده پـــرور،  ســـالار تــاجــداران

بـاد صـبا به جـانـان ، بـر گـو که مانده نــیر 

                          دور از تـو بـا دل زار، انـدوه غـم هـزاران

 

و اما غزل زیبا حضرت شیخ اجل سعدی که آوازه شهرت او بر همگان آشکارومبرهن است .ونامی جهانی دارد.

 

بـگـذار تـا بـگـریـم ، چـون ابـر در بـهاران

                             کـز سـنگ نـالـه خـیزد ، روز وداع یاران

هر کـو شـراب فـرقت ،روزی چشـیده باشد

                             دانــد کـه سخـت بـاشـد ، قـطع امــیدواران

بـاسـا ربـان بـگـوئـید ، احـوال آ ب چـشـمم

                             تـا بـر شـتـر نبنـدد ، محـمـل بـروز بـاران

نـگـذاشــتند ما را ، در دیــده آب حـســـرت

                             گـریـان چـو درقیـامـت ، چشـم گناهکاران

ای صبـح شـب نشـینـان ، جانم بطاقت آمـد

                             ازبسکه دیرماندی ، چون شام روزه داران

چندین که بر شمردیم ، از ماجرای عشقـت

                             انـدوه دل نگـفـتـیـم ، الا یـک ازهــزاران

سعدی ! بـروزگاران ،مهری نشسته بر دل

                             بـیرون نمی تـوان کـرد ، الا بـروزگـاران

چنـدت کنم حکایت ، شرح اینـقـدر کـفایت

                            با قی نمی توان گـفـت ، الا به غمگساران

گلی وچهـــره زگلـها  شکوفـه ترداری     شکـوفه ای وشکـوفائی دگـر داری

به نزدعاج گلویت سپیده دم خجل اسـت     مگربه سینه توای ماه من قمرداری

                                                  ( از استاد قنبری شیرازی )

این دوبیتی زیبا از دوست بسیار ارجمند و ادیب شیرین کلام و هنر مند باذوق و پراحساس جناب آقای استاد قنبری (شیرازی) می باشد. ایشان غیر از شعر در موسیقی اصیل ایرانی ذوقی سرشار و یدی طولانی دارد و استاد مسلم در تبیین مبانی هنر های اسلامی می باشد . که بعد ها راجع به این شخصیت علمی و هنری مطالب زیادی درج خواهد شد. حقیر نیز در جواب ایشان چند بیت تقدیم داشته ام که جهت علاقمندان در زیر می آورم. لازم بتوضیح است . در زمان سرودن این شعر هنوز ازتخلص  «عمید » استفاده می شدکه بعدها به ذاکر تغییر یافت.

 

چـوبلبلـی وهــزاران تـرانـه سـر داری      به سینه زآتش سـوزان بسی اثرداری

تـرنمـی بنـما ،ای هــزار گلشــن حسـن      که جمـله خلـق بـداننـد چها هنـرداری

تـوکوه قافی ومن مرغکی شکسته پـرم       کجا رسـم به تـوچون قافها کمـرداری

تـوپـادشــاه کـلامـی ،دگــر چگویــم مـن      چو طوطیان شکرریزبلب شکرداری

بـه شهــرحافـظ وسعدی چون توئی باید       که صد دفینه الوان به سـینه زرداری

«عمید»گرچه تورا نیست حافظ وسعدی      چو شـهـریارسخن ملهمی قــدرداری

                                                              ( شعر ذاکری )

 

ایکـه با لشـگر مـژگان دراز آمــده ای

                          دل که تاراج تو شد بهر چه باز آمــده ای

دگـران نـاز فروشنـد ولیکن گـه و گـاه 

                          تـو پـری چهره سرا پا همه ناز آمــده ای

عجب است ایشه خوبان که بصید مگسی

                          بــا سپـاه وسلـب و چنـگـل تـاز آمــده ای

جـز تو کـس راه نـدارد به نهانخانه دل

                          پـرده  بـردار که در پــرده راز آمــده ای

هیچ پرسی توکه چونی وکجائی چه کنی

                          جان فدای توکه بس دوست گدازآمــده ای

گـر طبیبـانـه ببالیـن من آئی چه عجـب

                          نـاز پرداختـی اکنــون بـه  نیـاز آمــده ای

خسروان رشک برد  طالع محمود مرا

                          تا تو محبوب من ای رشک ایاز آمــده ای

ایکه از کوچه او بگذری از بیم رقیـب

                          بـا حـذر با ش که بر صید گراز آمــده ای

کافران جمله بت روی تورا سجده برند

                          تـو بـر تخت شهـنشه ، به نمــاز آمــده ای

ای مغنی تو بزن رود  بـآهنگ عـراق

                          زهدا رو که تو با صـوت حجاز آمــده ای

کعبه اهـل حقیقت در میر عرب اسـت

                          ره بگـردان کـه تو از راه مجاز آمــده ای

نیرا کام خود از خاک درش باز ستان

                          بـر سـر خـون شــه بنــده  نـواز آمــده ای

 

شادروان «نیر» در آسمان علم و ادب و عرفان همچون آفتابی بوده که صدها ستارگان پر تلأ لؤ از او کسب نور و روشنی کرده است. ولی خود همچون خورشید زمستانی مهجور و پشت ابر حوادث روزگارخود پنهان گشته است .

فقید سعید در سال هزار و دویست و چهل و هشت هجری قمری در تبریز متولد یافته و در 22 سالگی برای تکمیل تحصیلات خود به نجف اشرف مسافرت کرده و پس از استفاضه از محاضر اساتید و مشایخ آن سامان به تبریز مراجعت نموده است.تألیفات زیادی را از خود به یادگار گذاشته است که در فرصت های آتی بیشتر در مورد معرفی این شخصیت بزرگ علمی و ادبی مطلب گفته خواهد شد . لازم است عرض شود حضرت استاد در حسن خط و خوشنویسی ماهر و زبردست بود و در وصف قدرت قلمی او همین بس ، آنگاه که بفلج شقی مبتلا گردید با دست چپ چنان خط می نوشت که از کار دست راست تشخیص داده نمی شد. ادیب الممالک فراهانی در زیبائی خط او گوید :

 

رقمت ناسخ ریحان خط لاله رخان      بر شکسته خط طغرای صفاهانی را

 

در غزل سرائی و مرثیه سرائی بی بدیل بود. حضرت استاد غزلهای زیبائی را پا بپای بزرگانی چون حافظ و سعدی و هاتف اصفهانی و خیلی دیگر از مفاخر ادبی دارد که اگر « نیر» کلمه تخلص ایشان را برداریم خیلی از شعر شناسان بزرگ عصر حاضر در شناسائی اشعار باز می مانند. شاید در مقایسه غزل او با غزل حافظ که در ذیل عرایض آمده است بهتر به جایگاه ادبی این شاعر گرانمایه پی می بریم .ایشان هم به فارسی و هم به ترکی آذری شعر بسیار دارد . نام دیوان فارسی او که مشتمل بر مدایح  و مراثی ائمه سلام ا... علیه  و غزل می باشد . آتشکده نام دارد .یا حق

 

 

 

ای که بـا سـلسـله موی درازآمــده ای  

                           فـرصـتت بـاد که دیـوانه نـواز آمــده ای

سـاعتـی نازمفرما و بگردان عادت 

                           چـون بپرسیــدن اربـا ب نیـاز آمـــده ای

پیش بالای تومیرم چه بصلح وچه بجنگ

                           چـون بهـر حـا ل بـرازنـده نازآمـــده ای

آب وآتـش بهـم آمیخته از لعل لبـت

                           چشم بـد دور که بس شعبده بازآمـــده ای

آفرین بر دل نرم تو که ازبهرثواب

                           کشتـه ی غمزه ی خود را بنمازآمـده ای

زهد من با توچه سنجد که بیغمای دلم

                           مست و آشفتـه به خلوتگه راز آمــده ای

گفت حافظ دگرت خرقه شراب آلودست

                           مگـرازمـذهـب ایـن طایفه بازآمـــده ای

 

 

                   عـاشـق پـاک

عـــاشـق پاکـت منــم ، دردا کنـــار افتـــاده ام

همچو ماه از مهر خود، دور از مدار افتاده ام

پیر گشتم در جــوانی ، فصـل پائیــزم  رســـید

بـرگ زردم ای دریغــــا ، دربهــار افتـــاده ام

بلبلــی شــوریـده ام ، از بخـت و اقبــال نســـاز

جای گل در بوستــان  با تیـغ و خـار افتـاده ام

گــر نــدارم حاصـلی ، ازقــوه نـامیــه نیســـت

دانــه اصلــم ولــی ، در شــوره زار افتــاده ام

ایـن گنــاه از مـن نبــود کز یــار افتــادم  جـدا

همچو در و گوهــرم ، گـر از سـوار افتـاده ام

                                                     ( شعر از ذاکری )

غزل انتقام عشق یکی از صدها غزل زیبا و دلنشین استاد شهریار می باشد که در غزل سرائی نه تنها سرآمد شاعران معاصر کشور بوده ، بلکه ادامه  شاعران کهن ایران زمین چون حافظ و سعدی می باشد. همیشه دیوان پر فیض این شاعر شوریده و عارف به سر کلام ملهم بنده بوده و هستند. امیدوارم مورد اقبال دوستان و یاران علاقمند به ادبیات غنی ایران عزیز باشد.

                 انتقام عشق

 

مایـل شـده ماهم به جفاکارتر از خـویش

دل داده بـدلــدار دل آزارتــر از خـویش

شوخی که هزاران چو منش بود گرفتـار

می بینمش امـروز گرفتارتر از خــویش

چندان بگرفتار خـود آن شوخ جفا کــرد

تا گشـت گرفتـار جفـا کارتر از خــویش

آن نرگس بیمار که خـود داشت پــرستار

رفتـه به پرسـتاری بیمـارتـر از خـویش

بــودم  بســر راه دل افــکار کــه  او را

دیـدم بسـر راه دل افـکارتر از  خــویش

گلهـای جهان شـد همه در دیـده  من خـار

تادیدمت ای گل بجهان خوارترازخویش

ای بــرده دل از آن بـت عیــار بنــــازم

دل بـرده ای از دلبر عیارتر از خــویش

آزردن  او  لیــک  ســـزاوار  نبــاشـــد

کانشوخ ندید است سزاوارتر از خـویش

بسپـار مـرا هم  تـو بـه او زانکه نـدیـدم

در عاشقی ای ماه ، وفادارتر از خـویش

تـا طبع مـرا لعـل لبـش دیـد بــدل گفــت

این بود که دیدیم  شکربارتر از خــویش

                                            (غزل از استاد شهریار)

 

 

                                 درد عشـق

درد عشـق من طبیبـا ! قابل درمان که نیسـت

                          جسم راازجوهرش کردن جدا،آسان که نیست

هرکه راباشد زدوران شکوه ای،عاشق مخوان

                          مست عشقی،واقف ازکیفیت دوران که نیست

وصل جانان ،جان عاشق ،می کند فارغ زتن

                         جان که باشد آگه ازتن،واصل جانان که نیست

هر که را باشـد خبر از حالت خویشـش هنوز

                         این هویداباشد از روی نگار،حیران که نیست

اشک خود را از رقیبان می کنـم پنهان،ولـی

                        آه سینه ازرقیبان، ای دریغ ، پنهان که نیسـت

ذاکرا ! شعر فضولی را تو کــردی ترجمـان

                        این خبرصادق بود،داند همه، بهتان که نیست

                                   ( شعر از ذاکری )

من آن کسم که ز عشـقت همیشـه بیـمارم         

زآسمان دیده ام هر شب ،ستاره می بارم

همای عشق چو گسترده سایه بر سر مـن

ســریـر ســروی عــاشـقان بــود  بــارم

                                              (شعر از ذاکری )

                    فرشته آسمانی

گوئـی فرشـته بــود که ازآسـمان رسـید

                    یا شبنمــی ز بـرگ گلی دامـنم چکــید

رویش چو ماهتاب و لبش چون گل انار

                    بــوی گلاب ازتــن او مـی توان شنید

هــر جا قـدم نـهد شــود آنـجا  قــیامــتی

                    از عــقد قـامتـش کمــر ســروها خمید

لبخـنــد او شکفــتن گـل را  نشــانـه ای

                    گلهای بوستان زغمتش پیروهن دریـد

طفل دلم چـو روی گلــش دیـد بی صـدا

                    خندان وشادمان به خودش دادصدنوید

یـاد آور گـذشـــته مـن  بــود ای دریــغ

                    مـن پیـر دل شکسته واودختری سعید

                                                                (شعر از ذاکری)

 

                       طلب وفا

 

ز هر کـس چون طلـب کردم وفا، از او جفا دیدم

در این دنیا به هر کس چون رسیدم، بی وفا دیدم

به هر کس درد خود اظهار کردم ،خواستم درمان

ز خـود هـم بیشـتربـر درد ، او را  مبتــلا دیـــدم

نکـرد از خاطـر ناشــاد مـن دفـع غمــی ، یــاری

همـه یـاران همــدم را ، دریـغ ، اهـل ریــا دیــدم

مکن عیبـــم اگــر از اهـل عـالــم روی گــردانــم

به هـر کـس رو نمـودم ای دریغــا ، صد بلا دیدم

گرفتم چونکه دامانش ، سریع گردانـد روی ازمن

دریغ از صـدق گفتارش ، که عکس مدعـا دیـــدم

به اصـرار دل امیــــد وار خویــش در کـویــــش

چه شبـــها تا ســحر بیـدار مانـدم ، ناسزا دیــــدم

قناعت پیشه کن ذاکـــر ، دریـن دنیـای بد فرجـام

کـه درویشـان عالــم را پر از لطف و صفا دیــدم

                                                           (شعر از ذاکری )

 

        

خوشا درد و غمت ، در دل نهفتن

غبــار غـــم ، بـه آب دیـده رفتــن

بـه شبــها تا ســحر بیــدار مانــدن

ز حســن روی تــو بـا مـاه  گفتــن

چــو بلبل ناز هــر خاری کشــیدن

ملامت های هــر نـاکــس شنفتـــن

                                            (شعر از ذاکری )

دلبر طرار

دوش آن دلــبر طـــرار بـه پیــش ما بـــود

خانــه روشــن ز رخ مـاه جـهان آرا  بـــود

سوسنش رقص کنـان،یاسمنـش عطرفشـان

نرگسـش عشوه کنان،هم نفــس میـنا  بـــود

دف وچنگش بکف وبلبـل خوشخوان دربـر

نگهــش دوختــه بر، سـروسهـی بالا بـــود

عالــمی بـــود کـه وصفـش نتــوانـی گفتـن

گـر چـه نـا گفـته هـویــدا بـه بـر دانا بـــود

آن عزیزی که زشوقـش همه در وجد آیــند

کهــنه رندیست که از روز ازل شیدا بـــود

شبنمــش مـایــه  امــید  وخودش مایـه نــاز

خاکــزادش به سخن چشـمه فیض ما بـــود

                                                          (شعر از ذاکری)

     

                      حضرت حافظ علیه رحمه می فرمایند

در همه دیر مغان نیست چو من شیدایی

                                خـرقـه جایی گـرو باده و دفــــتر جـــایی

 دل که آیینـه شــاهـیـسـت غبــاری دارد

                                از خــدا می‌طلبــم صحبـت روشــن رایی

 کرده‌ام توبه به دسـت صنم باده فـروش

                                کـه دگـر مـی نخـورم بـی رخ بـزم آرایی

نرگس ارلاف زد ازشیوه چشم تو مرنج

                                نـرونـــد اهـــل ، نـظــر از پـی نـابینــایی

 شرح این قصه مگرشمع برآرد به زبان

                                ور نه پـروانـه نــدارد بـه سـخـن پـروایی

جوی‌ها بسته‌ام از دیده به دامان که مگر

                                در کـنــارم  بـنــشـا نـنــد ســهـی بـــالایی

کشتی باده بیاور که مرا بی رخ دوست

                                گشت هر گـوشـه چشم از غـم دل دریـایی

 سخن غیر مگو با من معشوقه پـرسـت

                                کز وی و جام می‌ام نیست به کس پروایی

 این حدیثم چه خوشآمد که سحرگه میگفت

                                بـر در مـیـکـده‌ای بـا دف و نـی تـرسـایی

گر مسلمانی از این است که حافظ  دارد

                                آه اگـر از پـی امـــروز بــود  فـــــردایی

 

                 عـاشـق خـوش سـودا                         

 هــــرچه گشـــــتم به جــهان نیســت گل زیبـــائـــی          

      لایـق عشــق چـو مـن ، عاشــق خوش ســودائــی

 همــه عشــاق جــهان ، مســت رخ یار خــودنــــــد      

           مــن بیـــچاره هـــم از روی مهــی هـــرجـــائــی

 ساقـیا بـاده بــیاور،  کــه کــنون از غـم دوســــــت        

          دامــن از گــوهـر اشــکـم، شــده چـون دریـائــی

خــون صــد عـــاشــق دلخســـته ،  بــــدامــــن دارد     

            مـی کشــد عــاشـق خـود، نیسـت ز کـس پروائـی

پیــش فـــــرزانــه گشـــودم ، ســــخن از راز درون        

         خنــده زد عشـــوه کنـــان ، داد مــرا صهـــبائــی

چونــکه خــوردم ، همـه اســرار نهــــان شــد پیـــدا       

          دگــــرم هیــچ نمـــانـد ، نکتــــه نــا پیــــــدائــــی

همــه عشـــاق جهــان ، ســر بـکف و خنــده بـه لـب    

            بـــر زبــــان، مــــدح و ثنــــای ، صنـــم والائــی         

  ذاکــرا !  خیــزو بــه پیمــای ،  طریــق ره عشــــق

         تـا مگـر از ره خـــوبـــان ،  بـــرســی  بر جائـــــی

                                             ( شعر از ذاکری )

 

 

 

روزگار بی کسی

 

امشب تو هم اي نازنين با ما گراني مي کني
                              کار دو صد دشمن ولي با مهرباني مي کني
در روزگار بي کسي ،کارم گره خورده بسي
                              بهر رقيـب دلواپسي ، با بي زباني مي کـني
غمهاي هستي بر سرم آوار گشته اي صنم
                              بهـر عذابــم دم به دم با غـم تبــاني مي کني

                                                  (شعر از ذاکری)